كارشناسان برنامه «فقه پویا» رادیو معارف با انتقاد از طرح الزام به پرداخت نقدی مهریه هنگام عقد، هشدار دادند كه این پیشنهاد می‌تواند با افزایش موانع مالی، مسیر ازدواج جوانان را دشوارتر كند.
به گزارش روابط عمومی رادیو معارف، حجت‌الاسلام والمسلمین فرج‌الله هدایت‌نیا، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در تشریح طرح پیشنهادی الزام به نقدی بودن مهریه گفت: بر اساس این پیشنهاد، زوجین باید هنگام انعقاد عقد، مهریه را به‌صورت نقدی پرداخت كنند؛ رویكردی كه طراحان آن با هدف كاهش مهریه‌های سنگین مطرح كرده‌اند.
وی با اشاره به پیامدهای احتمالی این طرح افزود: الزام به پرداخت مهریه در زمان عقد، حتی در مواردی كه مهریه مبلغ یا مالی محدود باشد، می‌تواند مانعی جدی برای ازدواج جوانان ایجاد كند؛ چراكه بسیاری از زوج‌های جوان توانایی پرداخت فوری مهریه را ندارند.
هدایت‌نیا تأكید كرد: قانون‌گذاری در حوزه خانواده باید با در نظر گرفتن مجموعه‌ای از ملاحظات شرعی، حقوقی و اجتماعی انجام شود و نباید حل یك مسئله به ایجاد مانعی بزرگ‌تر در مسیر تشكیل خانواده بینجامد.
مهریه دِین بر ذمه زوج است؛ الزام به پرداخت فوری چه ایراد فقهی دارد؟
حجت‌الاسلام والمسلمین احمد احسانی‌فر، عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، نیز با نقد این پیشنهاد اظهار كرد: یكی از مبانی مهم فقهی در موضوع مهریه، امكان تعیین آن به‌صورت عین معین یا دِین بر ذمه زوج است؛ موضوعی كه در روایات و دیدگاه فقها مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: بر این اساس، زوجین می‌توانند درباره نوع مهریه و نحوه پرداخت آن توافق كنند و الزام قانونی به پرداخت فوری مهریه، این اختیار را محدود می‌كند.
احسانی‌فر با بیان اینكه سیاست‌گذاری در حوزه مهریه باید به حل واقعی مسئله منجر شود، تصریح كرد: اگر راهكاری صرفاً شكل مسئله را تغییر دهد و مشكلات تازه‌ای برای خانواده‌ها ایجاد كند، نمی‌توان آن را تنظیم‌گری كارآمد دانست.
تنظیم‌گری در حوزه خانواده باید شرعی، اجرایی و اقناع‌كننده باشد
كارشناسان برنامه «فقه پویا» با تأكید بر ضرورت توجه به ابعاد مختلف قانون‌گذاری در حوزه خانواده، سه معیار اساسی را برای تنظیم‌گری كارآمد مطرح كردند: سازگاری با موازین شرعی، قابلیت اجرا و برخورداری از پشتوانه اجتماعی و اقناع عمومی.
به گفته آنان، راهكارهای پیشنهادی برای كاهش چالش‌های مهریه باید به‌گونه‌ای طراحی شوند كه ضمن توجه به حقوق زوجین، از انتقال مشكل به بخش‌های دیگر زندگی خانوادگی جلوگیری كنند.
هدایت‌نیا در همین زمینه خاطرنشان كرد: اگر جامعه با منطق یك قانون همراه نباشد، ممكن است افراد به روش‌هایی برای دور زدن آن روی بیاورند؛ ازاین‌رو، پیامدهای واقعی طرح‌ها و تأثیر آنها بر تصمیم جوانان برای ازدواج باید پیش از تصویب بررسی شود.
كاهش مهریه نباید به قیمت دشوارتر شدن ازدواج تمام شود
در جمع‌بندی این گفت‌وگو، كارشناسان بر ضرورت تفكیك میان هدف یك طرح و پیامدهای عملی آن تأكید كردند. به اعتقاد آنان، هرچند كاهش مهریه‌های نامتعارف می‌تواند یكی از اهداف سیاست‌گذاری در حوزه خانواده باشد، اما ابزارهای انتخاب‌شده برای تحقق این هدف باید به تسهیل ازدواج و استحكام خانواده كمك كنند، نه اینكه هزینه‌ها و محدودیت‌های تازه‌ای پیش روی زوج‌های جوان قرار دهند.
بر اساس این دیدگاه، اصلاح چالش‌های مهریه نیازمند راهكارهایی جامع و مبتنی بر بررسی‌های فقهی، حقوقی و اجتماعی است؛ راهكارهایی كه ضمن حفظ حقوق طرفین، زمینه تشكیل خانواده و پایداری زندگی مشترك را تقویت كنند.
